Kişisel Gelişim Yazıları

Koronavirüs Psikoloji Etkileri – 2022 İnceleme

Koronavirüs Psikoloji Nasıl Etkiliyor?

Koronavirüs psikoloji bizleri nasıl etkiliyor? Binlerce sağlık çalışanı için hastalıkla ve pandemi ile savaşmanın etkilerini ve önerilerimi sizlerle paylaşıyorum.

Öncelikle 29 Ekim 2020 tarihi itibariyle Covid 19 pandemi verilerini analiz etmek faydalı olacaktır. Dünya çapında 44 milyon vaka bildirilmiş durumda. Koronavirüs enfeksiyonuna bağlı gerçekleşen ölümler 1,2 milyon kişiye ulaştı. 32 milyon kişi ise iyileşti ve PCR testleri negatif olarak raporlanmış durumda. Bu demek oluyor ki, halen sokaklarda gezen, otobüste yanımıza oturan, market sırasında önümüzde bekleyen ve hatta işyerinde yan masamızda çalışan 11 milyon Koronavirüs (+) olan kişi var. Bu önemli bir durum!

koronavirüs psikolojisi
koronavirüs dünya rakamları

Sağlık çalışanı olmak ne demek? Koronavirüs (+) bir kişiyle bile bile temas etmek ve belki de enfeksiyon kapma riskini göz ardı ederek, bir hastaya tıbbi destek sağlamak ne anlama geliyor? Bunu doğru analiz etmeliyiz. Zira bakıma muhtaç yaşlılarımızı düşünelim; kaçımız en sevdiğimiz aile büyüğümüz yatağa bağlı olsa, onun bedensel temizlik ve hijyenini her gün eksiksiz yerine getirebiliriz? İşte sağlık çalışanları hastane yoğun bakımlarında her gün, hiç tanımadıkları lakin mesleki etik ve ahlakları gereği bu ve benzeri birçok durumla karşılaşıyorlar. Bu kolay ve basit bir durum değil!

Koronavirüs psikoloji ruhumuza etkisi

İnsan, bir makine değildir, ruhu vardır. Canımız sıkılır, üzülür, ağlar, özleriz, duygularımız vardır. Yoğun çalışma koşulları içinde, sıkılır, yorulur, üzülür, vazgeçebiliriz. Sağlık çalışanları hakkında bilmeden, içinde olmadan, dışarıdan ahkâm kesenler sadece 1 saatliğine bir hastane yoğun bakım servisinde köşede dikilip durmalarını isterdim. Yan yana yataklarda, yarı çıplak şekilde yatan, bilinci kapalı, makinelere bağlı kişilerin durumunu takip eden cihazların seslerini dinlemesini isterdim. Bu çok anlaşılır ve insani bir durumdur!

Şu görseldeki bir çalışma ortamı, insan psikolojisini nasıl etkiler sizce?

Pandemi sürecinde ülkelerde uygulanacak sağlık stratejilerinin net, anlaşılır, basit ve uygulanabilir olması gereklidir. Sağlık personel kadrosundaki çalışanlar, hastalık bulaşma riskini göze alarak tedavi sağlamaya ne kadar devam edebilecekler? Koronavirüs psikoloji konusunda ne yapılabilir? Emir-komuta ile işleyişi yönetmek yerine, tüm çalışanları ve hastaları kucaklayan, çözüm odaklı yaklaşımlar izlenmesi faydalıdır.

Yasaklar ve Yaptırımlar Çözüm Mü?

Yasaklar ve yaptırım cezaları ile insan ruhu kontrol altına alınamaz. Öyle olsaydı, bugüne kadar birçok toplumsal olayda sert yaptırımlar ile kesin çözümler sağlanmış olurdu. Dünya tarihi bize göstermektedir ki, ortak hedefe birlikte omuz omuza ilerleyen toplumlar, daha güçlü ve bölünmez oluyorlar. Meslek örgütleri denetiminde, etik kuralları içinde toplumsal uzlaşı sağlanmalıdır. Böylece görev yaptığı hastanede, bir hastasının hayata tutunmasını sağlarken, kendisi enfeksiyon kapan kişi vefat ettiğinde geride kalacak çocuklarına ne olacak? Bu sorunun cevabını tüm sağlık personeli net olarak bilmelidir, bilmeye hakları vardır. Kendi hayatını, hiç tanımadığın bir başkası için feda ederken, geride gözü yaşlı yetimler bırakma riskinin değerini belirleyebilecek sigorta şirketi ve poliçesi yoktur.

koronavirüs psikolojisi nedir
koronavirüs dünya durumu

Koronavirüs psikoloji sağlık çalışanlarının salgının başından bu yana bir diğer önemli sorunu, ailelerinden ayrı kalmak zorunda olmaları. Bu yasakla birlikte aile ve sevdiklerinden daha fazla ayrı kalan sağlık çalışanları ruh sağlığını nasıl koruyabilir? Ailelerinden ayrı kalmaları onları nasıl etkiliyor?

Pandemi nasıl yönetilmelidir?

Yaşamda tüm canlıların tek ve basit bir ilkel amacı vardır: genetik mirasını devam ettirmek. Ailesinden ayrı kalmak, kendi kapacağı olası bir enfeksiyonu, farkında olmadan ve istemeden sevdiklerine bulaştırıp, onların ölümüne sebep olmak, ne demek? Tüm sağlık personeli hastanelerde her gün nöbete giderken bu soru ile evden çıkıyor ve eve dönüyor. Pandeminin nasıl yönetileceği stratejileri ülke çapında belirlenirken, karantinada yaşamak zorunda kalan kişilerin duygu durumlarındaki olası çöküşler öngörülmüş olmalıdır. Bu öngörülere bağlı olarak, ihtiyaç durumunda ek sağlık personeli istihdamı nasıl sağlanacağı ve travmalı vaka deneyimli psikolojik destek birimlerinin iş planları hazır olmalıdır. Amerika kıtasını yeniden keşfetmeye hiç gerek yok: Şubat 2020 tarihinde Wuhan eyaletinde neler yaşandığını hatırlayalım.

Yoğun çalışma saatleri ve vaka ölümleri ile mücadele eden sağlık personellerinin videolarını hatırlayalım. Ağlayan, sinir krizleri geçiren, çocuklarını haftalardır görmeyen çalışanlar bitap ve harap haldeydi. Sahada yorulan ekibi dinlendirmek ve nefeslenmesine fırsat sağlamak için, hemen yedek sağlık personeli olan Çin Halk Cumhuriyeti ordusu sağlık takımı devreye girdi. Uçaklarla bölgeye ulaştırılan askeri sağlık personelleri, uçaktan hazır kıta olarak inerek, hastanelerdeki meslektaşlarına yardıma koştular. Askeri sağlık personelleri travma ve yoğun bakım konusunda özel eğitimliydi ve benzeri pandemi salgın durumlarına karşı yetiştirilmişti. Beklenmedik durum böylece daha rahat yönetilmişti.

Online terapi desteği ile koronavirüs psikoloji

Koronavirüs psikoloji için ailesinden, sevdiklerinden uzak kalan sağlık personelleri için online terapi destekleri ile uzman travma ekipleri destek sağlayabilir. Tüm dünyada online terapi yaygın şekilde yıllardır kullanılmaktadır. Başta depresyon ve kaygı bozukluğu olmak üzere, post travmatik stres bozukluğu deneyimi olan özel psikolojik danışman ekipler oluşturularak, göreve başlatılması fayda sağlayacaktır.

Koronavirüs psikoloji Korku ve Kaygı Duygusu Beyni Nasıl Etkiliyor?

İnsanı en çok korkutan ve tedirgin eden durum, bilinmezliktir! İnsan, bilmediği şeyden korkar, ürker. Orta beyin bölgemizdeki amigdala dene organ bas bas bağırır: kaç oradan, uzaklaş hemen! Amigdala’nın verdiği mesajı yok sayarak, pre-frontal korteks beyin bölgemiz ile durum değerlendirmesi yaparız:

Tamam, kaçmamı söylüyor beynimin bir bölümü. Lakin ben bir sağlık personeliyim. Görevim hastalara şifa sağlamak, onlara yardım etmek. Gerektiğinde ailemi ve sevdiklerimi bir daha göremeyecek bile olsam, hastamı hayatta tutmak için ölümü göze alabilirim.

Koronavirüs psikolojisi ile uğraşmak ve bu değerlendirme öyle kolay değildir. Çetin ve sert bir irade ile bu karar alınıp, görev yapılabilir. Lakin çeliğin bile bir erime ısısı olduğunu unutmayalım. İnsan ruhunu en çok yıpratan duygu, belirsizlik duygusudur. “ Ne olacak? Başıma ne gelecek? Ne zaman bitecek? ” Bu sorulara yanıt veremeyen kişinin gelecekle ilgili beklentisi bozulur, majör depresyon dediğimiz durum neredeyse kaçınılmazdır. İnsan bilinç dışı olarak şu soruların yanıtlarını aramaktadır:

  • Koronavirüs aşısı ne zaman hazır olur?
  • Herkes aşı olacak mı?
  • Aşı olacaklar neye göre seçilecek?
  • Grip aşısı kimler olmalı?
  • Herkes için yeteri kadar aşı var mı?
  • Gerekli aşı tedariği sağlandı mı?
  • Ülke olarak geçen yıllara göre bu sene ne kadar grip aşısı kullanmalıyız?
  • Bu aşıları hangi ülkelerden alıyoruz?
  • Olası bir aşı yetmeme durumundaki planımız nedir?
  • Kendi ülkemizde grip aşısı üreten teknolojimiz var mı?
  • 10 milyon aşı dozu üretimi ne kadar sürer?
  • Maliyetler nasıl karşılanır?

Tüm bu ve benzeri sorular yanıt buldukça, koronavirüs psikoloji açısından toplumsal ruh sağlığımız yerinde olacaktır.

En kısa sürede, en az kayıpla bu illetin dünyadan temizlenmesi dileğimle.
Bulaşma, bulaştırma! Maske, hijyen ve sosyal mesafe!

Dr. Bora Küçükyazıcı
Tıp Doktoru & Klinik Psikoloji PhD

Bu yazıyı paylaşabilirsiniz:

İlgili Makaleler

2 Yorum

  1. Koronavirüs yeni mutasyon geçirdi İngiltere’de. Londra giriş çıkışlar yasaklandı. havaalanları kapatılacakmış. Yılbaşı için önlemler geliyor. Pandemi büyüyecek gibi görünüyor,yeni mutasyon %70 daha bulaşıcı deniyor. Bakalım neler olacak 2021’de??

    1. Hakan bey,
      Koronavirüs mutasyonu hakkında veriler henüz yeni yayınlanıyor. Bulaşıcılık ve hastalık semptomlarını nasıl etkilediği henüz net değil. Bununla birlikte bulaşma – bulaştırma! Maske ve sosyal mesafeye dikkat ederek, yaşamı olması gerektiği gibi yönetebiliriz. Aileler sevdikleriyle ayrı düşüyor bu dönemde. Mutlaka sosyal mesafe ve hijyen kurallarına uyum sağlayalım, lakin sevdiklerimizden ayrı kalmayalım. 2021 çok daha güzel, sağlık ve sevgi getirecek yaşamlarımıza. İyi düşünelim, güzellikler bizi bulsun.
      Sağlık ve sevgiyle.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Call Now ButtonRANDEVU ALABİLİRSİNİZ